De
Europese Raad bestaat uit de staatshoofden en regeringsleiders van de
lidstaten, zijn voorzitter en de voorzitter van de Commissie. De hoge
vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid neemt deel aan de werkzaamheden van de Europese
Raad. Afhankelijk van wat er op de agenda staat, kunnen de leden van de
Europese Raad besluiten zich elk te laten bijstaan door een minister en, wat de
voorzitter van de Commissie betreft, door een lid van de Commissie.
De Europese Raad
bepaalt de algemene politieke beleidslijnen en prioriteiten van de Europese
Unie en behandelt ingewikkelde of gevoelige kwesties die niet
op een lager niveau van samenwerking tussen de EU-landen kunnen worden
opgelost.
De Europese Raad
heeft veel invloed op de politieke agenda van de EU, maar heeft geen wetgevende
bevoegdheid.
De Europese Raad
komt (minstens) vier maal per jaar bijeen. Dit gebeurt (meestal) in het Justus Lipsiusgebouw in Brussel.
Voorzitter
van de Europese Raad (Europese President):
Herman Van Rompuy (België), vanaf 1 december 2014 Donald Tusk (Polen)
De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse
zaken en veiligheidsbeleid:
Catherine Ashton (Verenigd Koninkrijk), sinds 1 november
Federica Mogherini (Italië).
2. HET EUROPEES PARLEMENT
Het Europees
Parlement wordt om de vijf jaar rechtstreeks verkozen door de Europese kiezers.
Het is een van de belangrijkste wetgevende EU-instellingen, samen met de Raad
van de Europese Unie (kortweg "de Raad" – zie verder).
Het Parlement
heeft drie hoofdtaken:
1.
Het bespreekt
Europese wetten en moet deze goedkeuren, samen met de Raad.
2.
Het waakt over de
andere EU-instellingen, met name de Commissie, om te garanderen dat deze
democratisch te werk gaan.
3.
Het behandelt de
EU-begroting en moet deze goedkeuren, samen met de Raad.
Het aantal parlementsleden bedraagt
751 (750 plus de voorzitter). De leden van het Parlement zijn ingedeeld in
fracties op basis van politieke voorkeur.
Het Europees Parlement werkt op drie
plaatsen: Brussel (België), Luxemburg en Straatsburg (Frankrijk).
De administratieve diensten (het
Secretariaat-generaal) zijn in Luxemburg gevestigd.
De plenaire vergaderingen van het Europees
Parlement vinden maandelijks plaats in Straatsburg. De vergaderingen van de
parlementaire commissies worden in Brussel gehouden.
Voorzitter: Martin Schulz (Duitsland)
3.
DE EUROPESE COMMISSIE
De Europese Commissie is één van de belangrijkste instellingen van de
Europese Unie. Het is de ‘regering’ van de Europese Unie. Zij vertegenwoordigt
en behartigt de belangen van de hele EU. Zij doet voorstellen voor nieuwe
Europese wetgeving. Verder staat zij in voor de uitvoering van het EU-beleid en
de besteding van het EU-budget.
De Europese Commissie is samengesteld uit 28
commissarissen, één uit ieder EU-land. De
Europese commissarissen worden benoemd voor 5 jaar. Elke commissaris krijgt van de
voorzitter een bepaalde portefeuille, waarvoor hij politiek verantwoordelijk is.
Voor België is dit Marianne Thyssen (CD&V). Sinds 1 november 2014 is ze Europees commissaris voor Werk, Sociale Zaken, Vaardigheden
en Arbeidsmobiliteit
Voorzitter van de Europese
Commissie: Jean-Claude Juncker (Luxemburg).
De voorzitter wordt benoemd door de Europese
Raad. In overleg met de voorzitter benoemt de Raad daarna ook de overige commissarissen.
Alle commissarissen, dus ook de voorzitter, zijn
pas definitief benoemd als ook het Europees Parlement zijn goedkeuring heeft
gegeven. Hun hele ambtstermijn moeten zij verantwoording afleggen aan het
Europees Parlement, dat de Commissie desnoods kan ontslaan.
De Europese Commissie zetelt in Brussel
(Berlaymontgebouw).
4. DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE
De Raad van de
Europese Unie, informeel ook wel aangeduid als de EU-Raad, is het forum van
nationale ministers van elk EU-land dat wetten vaststelt en beleid coördineert.
De Raad van de
Europese Unie is niet te verwarren met de
Europese Raad (zie 4.1.).
Wat doet de Raad?
- stelt
EU-wetgeving vast;
- coördineert het
breder economisch beleid van de EU-landen;
- bekrachtigt
overeenkomsten tussen de EU en andere landen;
- stelt de
EU-begroting vast;
- voert het
buitenlands en defensiebeleid van de EU;
- coördineert de
samenwerking tussen de gerechtelijke instanties en de politiediensten van
de EU-landen;
Voorzitter: elke zes maanden neemt een andere
lidstaat het voorzitterschap waar (juli – december 2014: Italië; januari – juni
2015: Letland).
De Raad zetelt in
Brussel (Justus Lipsius-gebouw) en af en toe in Luxemburg.
5.
HET HOF VAN JUSTITIE
Het Hof van Justitie ziet erop toe dat
de EU-wetgeving in alle landen van de EU op dezelfde wijze wordt
geïnterpreteerd en toegepast. Het regelt verder juridische geschillen tussen
nationale regeringen en EU-instellingen. Ook particulieren, bedrijven en
organisaties kunnen zaken bij het Hof aanhangig maken als zij menen dat hun
rechten door een EU-instelling zijn geschonden.
Het Hof van Justitie telt één rechter
per EU-land.
Het wordt bijgestaan door negen
advocaten-generaal, die openbaar en onpartijdig advies geven over de zaken die
aan het Hof zijn voorgelegd.
De ambtsperiode van een rechter of
advocaat-generaal bedraagt zes jaar en kan worden verlengd. De regeringen van
de EU-landen besluiten in onderling overleg wie er wordt voorgedragen.
Het Hof van Justitie van de Europese
Unie is gevestigd in Luxemburg.
6.
DE EUROPESE REKENKAMER
De Europese
Rekenkamer controleert de financiën van de EU, draagt bij tot de verbetering
van het financieel beheer van de EU en brengt verslag uit over de besteding van
openbare middelen. De Rekenkamer is opgericht in 1975 en is gevestigd in
Luxemburg.
De Europese
Rekenkamer heeft het recht om elke persoon of instantie die EU-gelden krijgt,
te inspecteren, zodat de Europese belastingbetaler waar voor zijn geld krijgt.
De Rekenkamer voert vaak controles ter plaatse uit. Ze stelt van haar
bevindingen verslagen op die ze voorlegt aan de Commissie en de EU-landen.
De Rekenkamer
heeft zelf niet de bevoegdheid om juridische stappen te ondernemen.
Om goed te kunnen functioneren
moet de Rekenkamer volledig onafhankelijk van de andere instellingen zijn, maar
toch voortdurend contact met hen onderhouden.
De Rekenkamer telt één lid uit elk EU-land. Zij worden door de Raad benoemd
voor een periode van zes jaar met mogelijkheid tot herbenoeming. De leden
kiezen een voorzitter uit hun midden voor een verlengbare periode van drie
jaar.
Voorzitter: Vítor Manuel da Silva Caldeira
(Portugal).
7.
DE EUROPESE CENTRALE BANK
De
Europese Centrale Bank (ECB) is verantwoordelijk voor de euro en voor het
handhaven van de prijsstabiliteit in de EU.
De
ECB is ook verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van het
economisch en monetair beleid van de EU.
De
ECB en de centrale banken van landen die de euro hebben aangenomen (Eurozone)
vormen een entiteit, eurosysteem genaamd. Zolang er nog lidstaten van de Europese Unie zijn die de euro niet
hebben aangenomen, moet er onderscheid worden gemaakt tussen het eurosysteem,
waarvan achttien landen deel uitmaken, en het Europees Stelsel van Centrale
Banken (ESCB), dat uit 28 landen
bestaat.
De Europese Centrale Bank is gevestigd in het Duitse Frankfurt am Main.
De Europese Centrale Bank is gevestigd in het Duitse Frankfurt am Main.
Voorzitter:
Mario Draghi (Italië)
